مسیر سایت

بررسی راهکارهای مرسوم ارائه کارت اعتباری درموسسات قرض الحسنه و غیربانکی

 

 امروزه به دلیل اهمیت زیاد خدمات دهی به مشتریان و جلب رضایت آنان، سامانه های نوین بانکی، بسیار مورد توجه بانک ها و موسسات مالی است. 

موسسات غیر بانکی، خصوصا صندوق های قرض الحسنه و تعاونی های اعتبار، که از ویژگی منحصر به فرد اعتماد قشر زیادی از مردم برخوردارند، نیز برای خدمات رسانی بهتر به کسانی که سال هاست به آنها اعتماد کرده و در قالب روش های سنتی بانکداری با آنها تعامل کرده اند، می بایست مسیر تجهیز به ابزارهای بانکداری نوین را در دستور کار خود قرار دهند، تا از این رهگذر بتوانند علاوه بر خدمات بیشتر، منابع بیشتری را برای عملکرد بهتر و نیل به اهداف و رسالت‌های خود، جذب کنند.

آنچه مسلم هست موسسات مالی غیر بانکی، مشابه صندوق های قرض‌الحسنه و تعاونی های اعتبار، با توجه به قوانین نظارتی و آیین نامه های عملکردی مربوطه، نمی‌توانند به طور مستقیم، از خدمات اتصال به شبکه شتاب بانکی و صدور کارت های اعتباری متصل به شبکه شتاب استفاده نمایند. لذا در این راستا، راهکارهای مختلف و متفاوتی به طور معمول اندیشیده و پیگیری میشود، که در این مقاله قصد داریم به بررسی مزایا و معایب کلی این راهکارها اشاره ای داشته باشیم.

البته در این مقاله، نسبت به ارائه راهکارهای نوین و خلاقانه شرکت آفاق، در زمینه دریافت و پرداخت غیر حضوری وجه، بدون ارائه کارت به مشتریان، سخنی رانده نشده و تاکید متن بر بررسی راهکارهای مرسوم صندوق های قرض الحسنه و تعاونی های اعتباری فاقد ارتباط با شبکه شتاب، برای ارائه خدمات کارت اعتباری، به شرح ذیل می‌باشد:

در این حالت موسسه مورد نظر، با استفاده از امکانات نرم افزاری خود و با هماهنگی با یک بانک عامل، که سرویس شتاب را به موسسه ارائه نموده است، سوئیچ نرم افزاری برای ارتباط با سوئیچ شتاب بانک مورد نظر، را تهیه می کند و کلیه عملیات صدور و مدیریت کارت و پاسخگویی به تراکنش ها و... را برای سری کارت هایی که توسط بانک به موسسه اختصاص یافته است، در این ارتباط سوئیچ با سوئیچ انجام داده و پاسخگویی های مربوط به شبکه شتاب را برای سری کارت های مورد نظر به عهده می گیرد.
این نوع ارتباط شتابی، برای اولین بار طی یک طرح ابتکاری، توسط شرکت نرم افزاری آفاق در دهه هشتاد، با همکاری بانک ملی ایران انجام شد. اما پس از ابلاغ مقررات مبارزه با پولشویی در حوزه نظام‌های پرداخت و بانکداری الکترونیک، در سال 1390، بانک‌ مرکزی با استناد به مقررات مزبور و همچنین ماده 31 قوانین حاکم بر مرکز شتاب، اتصال سوئیچ های واسط و ثانویه به سوئیچ شتاب بانک‌ها و ارائه سرویس صدور و مدیریت کارت‌های شتابی به موسسات غیر بانکی، به واسطه بانک‌ها، را ممنوع و مغایر با قوانین بانک مرکزی، دانسته و شرکت نرم‌افزاری آفاق، برای جلوگیری از ایجاد چالش برای موسسات مشتری خود، توسعه این طرح ابتکاری را متوقف نموده و به سمت توسعه و ابتکار راهکارهای جدید خدمات الکترونیک غیر حضوری، که محدودیت های قانونی ندارند، حرکت نمود. 
البته ممکن است شرکت یا موسسه ای، با استفاده از ارتباطات خاص یا در ازای بلوکه کردن مبالغی حدود یک میلیارد یا چند صد میلیون، نزد بانک یا موسسه عامل، اقدام به ارائه چنین سرویسی نماید؛ که اولا این کار غیر قانونی است و از طرفی امکان برخورد جدی بانک مرکزی با موسسات و شرکت های خاطی وجود دارد. در چنین مواردی معمولا صندوق یا موسسه استفاده کننده، با چالشی جدی از منظر اخبار و اطلاعات بین مشتریان خود مواجه شده و احتمال ورشکستگی یا جمع آوری موسسه مورد نظر، در اثر هجوم مشتریان نگران وجوه خود، وجود دارد.

! با توجه به توضیحات مذکور و با عنایت به موضع صریح و جدی بانک مرکزی، نسبت به استقرار و پیاده سازی چنین سوئیچی، در حال حاضر به هیچ وجه، استفاده از این مدل برای موسسات غیر بانکی، خصوصا صندوق های قرض الحسنه توصیه نمیشود.

 

یکی دیگر از راه های ارائه کارت های بانکی، به مشتریان موسسات قرض الحسنه یا موسسات مالی غیر بانکی، تعامل با یک بانک عامل، جهت دریافت سرویس صدور و ارائه کارت های درون بانکی (غیر شتابی)، در قالب یک سری شماره کارت مشخص است، به طوری که این کارت ها به حساب های موسسه مورد نظر وصل بوده و موجودی لحظه ای آن ها با موجودی لحظه ای حساب ها یکی است، اما فقط در خودپردازها و پوزهای بانک عامل مورد نظر تعریف شده و قابل استفاده می باشند.
مشابه این سرویس، را بانک مهر اقتصاد، طی سال های اخیر، با همکاری بانک ملت انجام داده بود.
چنین سرویسی هرچند شتابی نباشد، اما با توجه به گستردگی شعب و دستگاه های بانک های عامل، در سراسر کشور، دسترسی آسان تر و بهتری در اختیار مشتریان موسسه مورد نظر قرار میدهد و در شرایطی که امکان استفاده از سرویس سوئیچ شتاب وجود نداشته باشد، میتواند جایگزین خوبی باشد.
البته دریافت چنین سرویسی از بانک های عامل نیز، مشابه سرویس شتاب، نیازمند یک سرمایه بلوکه عظیم یا اعتباری بالا نزد بانک هست؛ که البته طبق برخی اخبار واصله، سیستم نظارتی بانک مرکزی، این مدل را نیز از مصادیق ممنوعیت های آیین نامه پولشویی میداند و ارائه چنین مدلی ممکن است موجب واکنش و حساسیت بانک مرکزی گردد. اما در صورت تفاهم و کسب موافقت بین موسسه و یک بانک عامل و دریافت اجازه و مجوز مربوطه از بانک مرکزی، برای دریافت چنین سرویسی، ریسک برقراری این ارتباط و ارائه این نوع کارت به مشتریان، کمتر از مدل سوئیچ شتاب هست و شاید گزینه ای خوب برای موسساتی باشد که گستره حضور مشتریانشان در سراسر کشور بوده و ارائه سرویس در سراسر کشور، با هزینه هایی چند صد میلیونی برای دریافت سرویس مورد نظر از بانک عامل، دارای توجیه اقتصادی باشد. 

 

  

در این سرویس، که یکی دیگر از ابتکارات شرکت نرم افزاری آفاق، در سال های اخیر بوده است، موسسه مورد نظر، با استفاده از امکانات نرم افزاری خود و با هماهنگی یک بانک عامل یا یک شرکت پرداخت الکترونیک، تعدادی کارت شتابی یا درون بانکی (بسته به نیاز) را به نام مشتریان خود صادر می کند و آن را در اختیار مشتریان احراز هویت شده خود قرار می دهد. سپس هر مشتری، هنگام نیاز به برداشت وجه از حساب خود نزد موسسه، میتواند با استفاده از خدمات الکترونیک موسسه، شامل اینترنت بانک و موبایل بانک و ...، اقدام به صدور درخواست انتقال وجه به کارت خود کرده و وجه مورد نظر، به صورت خودکار، از حساب وی در موسسه کسر و به کارت شخصی ایشان، انتقال داده میشود.

با توجه به اینکه در این حالت، صدور کارت، با رعایت اصول احراز هویت و قوانین شتاب توسط بانک یا شرکت پرداخت الکترونیک مربوطه صادر میشود و همچنین با عنایت به رعایت کامل اصول امنیتی و استانداردهای احراز هویت قانونی در خدمات الکترونیک اینترنتی یا موبایلی موسسه، مطابق قوانین و ضوابط بانک مرکزی می باشد.


! با توجه به توضیحات ارائه شده، استفاده از این سرویس قانونی، صرفا برای موسساتی که به دلایل مختلف تاکید بر ارائه کارت شتابی به مشتریان خود دارند، توصیه می شود. چرا که هزینه آن بسیار کمتر از روش های قبل است و ممنوعیت قانونی و چالش خاصی نیز متوجه آن نمی باشد.

 

  

ارائه کارت های مستقل، غیر متصل به شبکه شتاب، در حال حاضر، بهترین راهکار برای موسساتی است، که تمایل به ارائه کارت به مشتریان خود دارند. در این سرویس، که جزو محصولات خاص و منحصر به فرد شرکت نرم افزاری آفاق، برای صندوق های قرض الحسنه و تعاونی های اعتبار هست، موسسه با استفاده از امکانات نرم افزاری و سخت افزاری خود، قادر خواهد بود برای مشتریان و صاحبان حساب خود، کارت های اعتباری صادر نماید که در دستگاه های خودپرداز موسسه قابل استفاده باشند و مشتریان موسسه، که معمولا در محدوده جغرافیایی موسسات هستند، بتوانند در هر ساعت از شبانه روز به خدمات مالی موسسه، شامل دریافت وجه، پرداخت اقساط، انتقال وجه و ... دسترسی داشته باشند.


√ با توجه به عدم ارتباط سامانه صدور کارت و سوئیچ خودپرداز مستقل، به سیستم های بانکی و عملکرد داخلی آن،  این سیستم در حکم یک باجه الکترونیکی محسوب شده و هیچ ممنوعیت قانونی برای استفاده از آن وجود ندارد.
همچنین تجربه مشتریان این شرکت در استفاده از این سرویس نشان میدهد، که با هزینه ای بسیار کمتر از استقرار سوئیچ های غیر قانونی شتاب، ارائه این خدمت، علاوه بر ارتقاء جدی سطح رضایتمندی مشتریان موسسات، به افزایش جدی رسوب منابع حساب‌ها و گردش مالی موسسات کمک شایانی می نماید.